नवी दिल्ली : राष्ट्रीय चाचणी संस्थेने (NTA) केंद्रीय अन्वेषण विभागाला (CBI) नीट-यूजी 2026 परीक्षेतील भौतिकशास्त्राचे प्रश्नही फुटले होते का, याची चौकशी करण्यास सांगितले आहे. कारण, 3 मे रोजी होणाऱ्या परीक्षेच्या किमान एक आठवडा आधी विद्यार्थ्यांना तब्बल 30 लाख रुपयांना विकल्या गेलेल्या रसायनशास्त्र आणि जीवशास्त्राच्या प्रश्नांव्यतिरिक्त, प्रसारित झालेले अंदाजपत्रक NTA च्या गोपनीय पर्यायी प्रश्नपत्रिकेच्या संचातून घेतले गेले असण्याची शक्यता तपासकर्त्यांनी नाकारलेली नाही, असे या घडामोडींची माहिती असलेल्या सूत्रांनी बुधवारी सांगितले.
फुटलेल्या पीडीएफमधील प्रश्नांच्या प्रचंड संख्येमुळे पर्यायी प्रश्नपत्रिकेची चिंता वाढली आहे. केवळ रसायनशास्त्राच्या दस्तऐवजातच 104 सोडवलेले प्रश्न होते, जे प्रत्यक्ष परीक्षेत आलेल्या 45 प्रश्नांच्या जवळपास दुप्पट होते. त्यामुळे हे अतिरिक्त प्रश्न इतर संचांमधून आले असण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. त्यापैकी एक संच कदाचित मुख्य प्रश्नपत्रिकेत काही गडबड झाल्यास तयार केलेला आकस्मिक संच असू शकतो. राजस्थान विशेष कृती गटाच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले की, तपास अधिकारी या आघाडीवर कोणतीही शक्यता नाकारत नाहीत. मात्र एनटीएने सीबीआयचा निष्कर्ष येईपर्यंत याला केवळ एक शक्यता वर्तवली आहे.
“आम्हाला जी काही तक्रार मिळाली, त्यावर आम्ही कारवाई केली. परीक्षेच्या तीन दिवसांनंतर, 7 मे च्या रात्री एका माहिती देणाऱ्या व्यक्तीकडून आम्हाला रसायनशास्त्र आणि जीवशास्त्राबद्दल माहिती मिळाली. आमच्याकडे असलेली सर्व माहिती आम्ही सीबीआयला दिली आणि रसायनशास्त्र व जीवशास्त्राप्रमाणे भौतिकशास्त्राचे प्रश्नही पीडीएफ स्वरूपात प्रसारित झाले होते का, याची चौकशी करण्यास सांगितले,” असे एनटीएच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने नाव न सांगण्याच्या अटीवर सांगितले. एनटीएने 3 मे रोजी नीट-यूजी परीक्षा घेतली, ज्यामध्ये 22.7 लाखांहून अधिक उमेदवारांनी पेन आणि पेपरचा वापर करून 180 प्रश्न सोडवले. ज्यात भौतिकशास्त्र आणि रसायनशास्त्राचे प्रत्येकी 45 आणि जीवशास्त्राचे 90 प्रश्न होते. भौतिकशास्त्राबद्दल कोणतीही विशिष्ट तक्रार प्राप्त न झाल्याने, फुटलेल्या साहित्यातील किमान 120 प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेतील प्रश्नांशी जुळत असल्याचे आढळल्यानंतर 12 मे रोजी परीक्षा रद्द करण्यात आली. तर 21 जून रोजी फेरपरीक्षा आयोजित केली आहे.
सीबीआयने 10 जणांना अटक केली आहे. ज्यात लातूर येथील एका कोचिंग सेंटरचे संस्थापक शिवराज रघुनाथ मोटेगावकर, पुण्यातील निवृत्त रसायनशास्त्राचे प्राध्यापक पी. व्ही. कुलकर्णी आणि पुण्यातील वनस्पतीशास्त्राच्या शिक्षिका मनीषा गुरुनाथ मांढरे यांचा समावेश आहे. कुलकर्णी आणि मांढरे दोघेही एनटीएच्या नीट-यूजी 2026 च्या तज्ञ पॅनेलचा भाग होते. तपासकर्त्यांनी हे सिद्ध केले आहे की, 3 मे रोजीच्या प्रश्नपत्रिकेतील जीवशास्त्राचे जवळपास सर्व 90 प्रश्न आणि रसायनशास्त्राचे सर्व 45 प्रश्न परीक्षेच्या किमान एक आठवडा आधी अंदाजपत्र म्हणून वितरित करण्यात आले होते. एचटीने (HT) लीक झालेल्या पीडीएफच्या स्वतंत्र विश्लेषणातून यातील साम्याच्या व्याप्तीची पुष्टी झाली.
केमिस्ट्री पीडीएफच्या दुसऱ्या विभागातील सर्व 45 प्रश्न जे 104 प्रश्नांच्या, तीन-विभागीय दस्तऐवजाच्या पृष्ठ क्रमांक 23 ते 47 वर आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिकेशी तंतोतंत जुळणारे होते. त्यांपैकी काही मोलॅलिटी आणि मोलॅरिटीशी संबंधित विधानांवरील एक प्रश्न, 1.5 अँपिअरवर 10 मिनिटांसाठी कॉपर सल्फेटच्या इलेक्ट्रोलायसिसनंतर कॅथोडवर जमा झालेल्या तांब्यावरील एक गणित, तंतोतंत समान आकडे असलेल्या हाफ-सेलसाठी इलेक्ट्रोमोटिव्ह फोर्सची गणना आणि तंतोतंत समान मूल्ये असलेले सक्रियकरण ऊर्जेवरील एक गणित. “रसायनशास्त्रातील प्रश्नांचे जुळवणी तंतोतंत होती. जीवशास्त्रातील प्रश्नांचे जुळवणी त्याच प्रकारे झाली नव्हती. परंतु प्रश्नांची मांडणी आणि भाषा यात मोठे साम्य होते आणि एकूण संख्या लक्षणीय होती,” असे NTA च्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले.
